Hesaplama
İnfaz hesaplama aracı ne gösterir?
Bir hapis cezası kesinleştiğinde hükümlü ve yakınlarının ilk sorusu genellikle cezanın ne kadarının cezaevinde geçirileceğidir. Türk hukukunda hükmedilen cezanın tamamı çoğu zaman kurumda çekilmez; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar devreye girer. Araç, hükmedilen süre ve seçtiğiniz infaz oranına göre kabaca bir tablo sunar.
Yasal dayanak
Cezaların infazı 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da düzenlenir. Koşullu salıverilme için cezanın belirli bir oranının iyi halle çekilmesi gerekir; bu oran suçun türüne, işlendiği tarihe ve tekerrür durumuna göre değişir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilmeye belirli bir süre kala cezanın geri kalanının toplum içinde geçirilmesine imkân tanır.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
- Toplam gün = yıl × 365 + ay × 30 + gün
- İnfaz süresi = toplam gün × seçilen oran (1/2, 2/3 veya 3/4)
- Denetimli serbestlik = infaz süresi ile 365 günden küçük olanı
- Kurumda geçirilecek süre = infaz süresi − denetimli serbestlik süresi
Örnek hesaplama
Üç yıl hapis cezası alan ve infaz oranı 1/2 olan bir kişi için toplam süre 1.095 gün, infaz süresi 547,5 gün olarak bulunur. Araç bunun 365 gününü denetimli serbestlik kapsamında, kalanını kurumda geçirilecek süre olarak gösterir.
Aracı kullanırken nelere dikkat etmelisiniz?
Seçeceğiniz infaz oranı suçun türüne ve suç tarihinde yürürlükte olan kurallara göre değişir. Hükümde birden fazla ceza varsa her birinin oranı farklı olabileceğinden toplam süreyi tek oranla hesaplamak yanıltıcı olabilir.
Bu tahmin neden basitleştirilmiştir?
- Bazı suç tiplerinde, örneğin terör ve örgütlü suçlarda, farklı oranlar uygulanır ya da denetimli serbestlikten yararlanılamaz.
- Tekerrür, birden fazla cezanın içtimaı ve disiplin cezaları süreleri değiştirir.
- Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir; araç bunu hesaba katmaz.
- Açık cezaevine ayrılma, küçük çocuğu bulunan veya ağır hasta hükümlüler için özel kurallar bulunur.
Kesin infaz hesabı kesinleşmiş ilam üzerinden Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca yapılır. Sürecin diğer aşamalarıyla ilgili bilgi için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Adli para cezasının infazı
Hükmedilen ceza doğrudan adli para cezası ise ya da hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse, infaz süreci farklı işler. Para cezası taksitler halinde ödenebilir; ödenmemesi halinde cezanın tamamı veya ödenmeyen kısmı, kanunda öngörülen çevirme oranıyla hapis cezasına dönüştürülebilir. Bu araç yalnızca doğrudan hapis cezalarının infaz süresini hesaplamak için tasarlanmıştır.
İyi hal değerlendirmesi
Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için, hükümlünün ceza infaz kurumundaki tutum ve davranışlarının idare ve gözlem kurulunca "iyi hal" olarak değerlendirilmesi gerekir. İyi hal değerlendirmesi olumsuz olursa, kanunda aranan sürenin dolmuş olması tek başına salıverilme için yeterli olmaz; bu durumda infaz hâkimliğine başvuru yolu gündeme gelebilir.
Erteleme ile karıştırılmamalıdır
Cezanın ertelenmesi, hükmün infazının belirli bir denetim süresi boyunca ertelenmesini ifade eder ve koşullu salıverilmeden farklı bir kurumdur. Erteleme kararı, mahkeme tarafından hüküm kurulurken verilir; infaz hesaplaması ise kesinleşmiş ve ertelenmemiş cezalar için gündeme gelir.
Denetimli serbestlik yükümlülükleri
Denetimli serbestlik döneminde hükümlü, belirlenen yükümlülüklere (örneğin belirli aralıklarla imza verme) uymak zorundadır. Bu yükümlülüklerin ihmal edilmesi, denetimli serbestlik tedbirinin kaldırılarak kalan sürenin kurumda geçirilmesi sonucunu doğurabilir.
Şartla tahliye sonrası denetim
Koşullu salıverilen hükümlü, cezasının kalan kısmı kadar bir süre daha denetim altında kalır. Bu süre içinde kasıtlı bir suç işlenmesi, koşullu salıverilme kararının geri alınmasına ve kalan sürenin yeniden infaz edilmesine yol açabilir; bu nedenle tahliye sonrası dönem de hukuki açıdan önemini korur.