Ticaret ve Şirketler Hukuku

Türk Ticaret Kanunu, limited ve anonim şirket gibi sermaye şirketlerinin kuruluşunu, yönetimini ve ortaklar arası ilişkilerini ayrıntılı biçimde düzenler. Şirket sözleşmesinin veya esas sözleşmenin hazırlanması aşamasında kâr dağıtımı, devir kısıtlamaları, yönetim yetkisi ve ortaklıktan çıkma gibi konuların açık biçimde düzenlenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların büyük bölümünü önler.

Ortaklar arası uyuşmazlıklar

Ortaklar arasında yönetim yetkisinin kullanımı, kâr payının dağıtılmaması veya bilgi alma hakkının engellenmesi gibi konularda uyuşmazlık çıkabilir. Türk Ticaret Kanunu, haklı sebeplerin varlığı halinde ortağın şirketten çıkmasını ya da çıkarılmasını, bazı durumlarda ise şirketin feshini talep etme imkânı tanır. Bu davalar genellikle şirketin mali tablolarının ve karar defterlerinin ayrıntılı incelenmesini gerektirir.

Yönetim organlarının sorumluluğu

Limited şirket müdürleri ve anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, kanundan ve esas sözleşmeden doğan görevlerini özenle yerine getirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık, şirkete, ortaklara ve bazı hallerde alacaklılara karşı sorumluluk doğurabilir. Sorumluluk davalarında yönetim organının karar alırken gerekli özeni gösterip göstermediği incelenir.

Şirketin feshi ve tasfiyesi

Haklı sebeplerin varlığı halinde, sermayenin en az onda birini (halka açık şirketlerde yirmide birini) temsil eden paydaşlar, şirketin feshini mahkemeden talep edebilir. Mahkeme, fesih yerine daha hafif bir çözümün, örneğin davacı paydaşın payının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasının mümkün olup olmadığını da değerlendirebilir. Fesih kararı verilirse şirket tasfiye sürecine girer; tasfiye memurları alacakları tahsil eder, borçları öder ve kalan varlığı ortaklar arasında paylaştırır.

Ticari ilişkilerin büyük kısmı yazılı veya sözlü sözleşmelere dayanır. Sözleşmenin ifa edilmemesi halinde, alacaklının izleyebileceği birkaç yol vardır: ihtarname çekerek borçluyu temerrüde düşürmek, icra takibi başlatmak ya da doğrudan dava açmak. Hangi yolun seçileceği, alacağın niteliğine, elindeki belgelere ve borçlunun mali durumuna göre değişir.

Temerrüt ve faiz

Türk Borçlar Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, borcun zamanında ifa edilmemesi halinde alacaklının temerrüt faizi talep edebileceğini düzenler; tacirler arasındaki işlemlerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın belirlediği avans faiz oranları esas alınabilir. Faturaya dayalı alacaklarda, fatura tebliğinden belirli bir süre sonra itiraz edilmemesi, borcun kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.

Çek ve senetle takip

Çek ve bono gibi kıymetli evraka bağlanan alacaklar, kambiyo senetlerine özgü icra takibi yoluyla daha hızlı tahsil edilebilir. Bu yöntemde borçlunun itiraz süresi ve usulü, genel haciz yoluna göre farklılık gösterir; sürelerin kaçırılması icra takibinin kesinleşmesine yol açar.

İflas ve konkordato

Borçlarını ödeyemez duruma düşen tacirler hakkında alacaklılar iflas talebinde bulunabilir; iflas kararı verilirse borçlunun tüm mal varlığı tasfiyeye tabi tutulur. Borçlu, iflastan kaçınmak amacıyla alacaklılarıyla belirli bir ödeme planı üzerinde anlaşmak için konkordato talep edebilir; mahkemenin onayladığı konkordato projesi tüm alacaklıları bağlar.

Teminat mektupları ve kefalet

Ticari ilişkilerde alacağın güvence altına alınması için banka teminat mektubu veya kefalet sözleşmesi gibi araçlar sıkça kullanılır. Kefilin sorumluluğunun kapsamı ve süresi, kefalet sözleşmesinin yazılı şekilde ve kanunda aranan unsurlarla düzenlenmiş olmasına bağlıdır; adi kefalet ile müteselsil kefalet arasındaki fark, alacaklının önce asıl borçluya mı yoksa doğrudan kefile mi başvurabileceğini belirler.

Rekabet hukuku boyutu

Pazar payı yüksek işletmeler arasındaki birleşme, devralma ve bazı dağıtım sözleşmeleri Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olabilir. Rekabeti sınırlayıcı anlaşmalar ve hâkim durumun kötüye kullanılması, hem idari para cezası hem de tazminat sorumluluğu doğurabilir; büyük ölçekli ticari işlemlerde bu boyutun da gözden kaçırılmaması gerekir. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için bu kurallar daha az sıklıkla gündeme gelse de, sektördeki hâkim oyuncularla yapılan distribütörlük veya bayilik sözleşmelerinde dikkatle değerlendirilmesi gerekebilir.

E-ticaret ve dijital sözleşmeler

Elektronik ortamda kurulan sözleşmelerin geçerliliği genel borçlar hukuku ilkelerine tabidir; ancak mesafeli satışlarda tüketicinin cayma hakkı gibi ek koruyucu hükümler de devreye girer. İşletmenizin dijital kanallar üzerinden yaptığı satışlarda kullanım koşulları ve gizlilik politikalarının güncel mevzuata uygun hazırlanması, uyuşmazlık riskini azaltır ve markanızın güvenilirliğini korur; bu önlemler aynı zamanda olası idari para cezalarının önüne geçer ve müşteri güveninin korunmasına, dolayısıyla işletmenizin itibarının ve müşteri portföyünün uzun vadede korunmasına katkı sağlar.

Arabuluculuk ve dava süreci

Ticari uyuşmazlıklarda, konusu belirli bir tutarın altında kalan alacak davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kanuni bir zorunluluktur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir. Dava açılırken ödenecek harcın yaklaşık tutarını dava harcı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.

Şirketler arası birleşme ve devralmalar

İşletmenizin büyümesi sürecinde başka bir şirketle birleşme, pay devri veya işletmenin tamamının devralınması gündeme gelebilir. Bu işlemler, Türk Ticaret Kanunu'nun yanı sıra rekabet hukuku ve vergi mevzuatı açısından da değerlendirilmelidir. İşlem öncesinde yapılacak hukuki durum tespiti (due diligence) incelemesi, devralınan şirketin mevcut yükümlülüklerini ve risklerini önceden görmenizi sağlar.

Sözleşmelerin hazırlanması ve müzakeresi

Tedarik, distribütörlük, hizmet veya ortaklık sözleşmesi gibi ticari sözleşmelerin hazırlık aşamasında tarafların yükümlülüklerinin, cezai şartların ve fesih koşullarının açık biçimde düzenlenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların büyük bölümünü önler. Standart sözleşme şartlarının kullanıldığı ilişkilerde, bu şartların Türk Borçlar Kanunu'ndaki genel işlem koşullarına ilişkin sınırlara uygun olup olmadığı da ayrıca değerlendirilmelidir.

Haksız rekabet ve fikri mülkiyet

Ticari itibarınızı zedeleyen yanıltıcı reklam, marka taklidi veya ticari sır ihlali gibi davranışlar Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabete ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilir. Bu tür ihlallerde men, tazminat ve haksız rekabetin sonuçlarının ortadan kaldırılması gibi talepler ileri sürülebilir; marka ve patent gibi fikri mülkiyet haklarının korunması ayrı bir uzmanlık alanı olarak ele alınır.