Hesaplama
Nafaka hesaplama aracı ne işe yarar?
Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri ödenecek ya da alınacak nafakanın miktarıdır. Türk hukukunda nafaka için kanunda yazılı sabit bir oran bulunmaz. Araç, uygulamada sıkça görülen bir aralığı göstererek kabaca bir başlangıç noktası sunar.
Yasal dayanak
Dava süresince hükmedilen tedbir nafakasının dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesidir. Boşanmayla yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası 175. maddede, ortak çocuğun bakım ve eğitim giderleri için iştirak nafakası ise 182. maddede düzenlenir. Miktar, tarafların mali gücü ve ihtiyaçları gözetilerek hâkim tarafından takdir edilir.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç, nafaka ödeyecek tarafın aylık net gelirinin yüzde 15'i ile yüzde 25'i arasında bir aralık hesaplar ve bunu nafaka talep edilen kişi sayısına böler:
- Alt sınır = net gelir × 0,15 ÷ kişi sayısı
- Üst sınır = net gelir × 0,25 ÷ kişi sayısı
Bu oranlar kanuni bir kural değildir; yalnızca kaba bir fikir vermek için seçilmiştir.
Örnek hesaplama
Aylık net geliri 45.000 TL olan bir ebeveynden iki çocuk için iştirak nafakası istendiğini varsayalım. Araç bu durumda kişi başı 3.375 TL ile 5.625 TL arasında bir aralık gösterir.
Nafaka ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakası, nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Nafaka alanın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir. İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer.
Hâkimin dikkate aldığı ama araca dahil olmayan unsurlar
- Nafaka alacak tarafın kendi geliri, mal varlığı ve çalışma imkânı,
- Çocuğun yaşı, eğitim, sağlık ve özel bakım ihtiyaçları,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu, evlilik süresince alışılmış yaşam düzeyi,
- Yoksulluk nafakasında nafaka isteyen tarafın kusurunun daha ağır olup olmadığı,
- Nafaka yükümlüsünün başka kişilere karşı bakım yükümlülükleri.
Nafaka sonradan değişen koşullara göre artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Daha fazla bilgi için boşanma ve aile hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Nafakanın ödenmemesi halinde izlenecek yol
Mahkeme kararına rağmen nafaka ödenmezse, alacaklı taraf ilamlı icra takibi başlatabilir. Nafaka alacakları, maaş haczinde diğer alacaklara göre öncelik taşır; işverenin nafaka haczini uygulamaması ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu, nafaka kararına uymayan borçlu hakkında şikâyet üzerine tazyik hapsi öngörür; bu yaptırım, kararın kâğıt üzerinde kalmamasını sağlamaya yöneliktir.
Yardım nafakası ile farkı
Boşanmayla bağlantılı nafaka türlerinden ayrı olarak, Türk Medeni Kanunu'nun 364. maddesi, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeşler için yardım nafakası öngörür. Bu araç yalnızca boşanmayla bağlantılı nafaka türlerini (tedbir, yoksulluk, iştirak) esas alır; yardım nafakası farklı bir değerlendirme gerektirir.
Yabancılık unsuru taşıyan dosyalarda nafaka
Taraflardan birinin yurt dışında yaşadığı dosyalarda, nafakanın hangi ülke hukukuna göre belirleneceği ve kararın yurt dışında nasıl tenfiz edileceği ayrı bir inceleme konusu olabilir. Bu tür dosyalarda uluslararası özel hukuk kurallarının da dikkate alınması gerekir.
Anlaşmalı boşanmada nafaka
Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflar nafakanın türünü, miktarını ve artış ölçütünü serbestçe kararlaştırabilir. Hâkim, özellikle çocukların yararı bakımından protokolü denetler; uygun görmediği hükümler için değişiklik istenebilir. Protokolde nafakanın açık ve ölçülebilir biçimde yazılması ileride doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Nafaka artış ölçütü
Mahkeme, nafakaya hükmederken enflasyon karşısında değer kaybını önlemek için genellikle Üretici Fiyat Endeksi veya Tüketici Fiyat Endeksi'ndeki yıllık değişim oranını artış ölçütü olarak belirler. Böyle bir belirleme yapılmamışsa, nafakanın güncellenmesi için ayrıca dava açılması gerekebilir.